SLS i SLES to anionowe detergenty, które usuwają sebum, brud i pozostałości kosmetyków. SLES powstaje przez etoksylację SLS, ma większą cząsteczkę i zwykle wykazuje niższy potencjał drażniący. W produktach spłukiwanych oba składniki są bezpieczne dla większości osób, ale przy skórze wrażliwej lub AZS łagodniejsze środki myjące mogą być lepszym wyborem.
SLS i SLES – najważniejsze różnice
SLS to Sodium Lauryl Sulfate, czyli laurylosiarczan sodu. SLES oznacza Sodium Laureth Sulfate, czyli etoksylowany laurylosiarczan sodu. Obie substancje są detergentami, a więc mają część przyciągającą wodę i część wiążącą tłuszcze. Dzięki temu pomagają spłukać sebum, zabrudzenia oraz resztki produktów do pielęgnacji.
| Cecha | SLS | SLES |
|---|---|---|
| Masa cząsteczkowa | Mniejsza cząsteczka | Większa cząsteczka po etoksylacji |
| Potencjał drażniący | Zwykle wyższy, szczególnie przy długim kontakcie ze skórą | Zwykle niższy niż w przypadku SLS, choć nadal może podrażniać |
| Zastosowanie | Szampony, żele, mydła w płynie i pasty do zębów | Szampony, żele, płyny do kąpieli i inne produkty myjące |
Dlaczego SLES jest łagodniejszy?
SLES jest pochodną SLS poddaną procesowi etoksylacji. W uproszczeniu polega on na przyłączeniu do cząsteczki jednostek tlenku etylenu. Zmienia to jej budowę i zwiększa masę cząsteczkową.
Mniejsza cząsteczka SLS łatwiej oddziałuje z lipidami oraz białkami znajdującymi się w warstwie rogowej naskórka. Dlatego silniej odtłuszcza i częściej powoduje uczucie ściągnięcia, pieczenie lub przesuszenie. Większa cząsteczka SLES ma mniejszą skłonność do przenikania w głąb naskórka, przez co jej działanie jest zazwyczaj łagodniejsze.
Nie oznacza to, że SLES zawsze jest całkowicie obojętny. Ostateczny efekt zależy między innymi od stężenia, czasu kontaktu ze skórą, pozostałych składników formuły oraz indywidualnej wrażliwości. Znaczenie ma też sposób użycia kosmetyku – szampon lub żel spłukiwany po krótkim czasie obciąża skórę mniej niż preparat pozostający na niej przez wiele godzin.
Kiedy siarczany mogą podrażniać skórę?
Silne detergenty mogą usuwać nie tylko zanieczyszczenia, lecz także część lipidów tworzących barierę hydrolipidową. Przy częstym myciu albo długim kontakcie może to zwiększać utratę wody przez naskórek i osłabiać jego funkcję ochronną. U osób z AZS, bardzo suchą skórą lub skłonnością do podrażnień reakcja może pojawić się szybciej.
Najczęściej wskazywane powody ograniczania SLS i SLES to:
- Naruszenie bariery hydrolipidowej i szybsza utrata wody przez naskórek.
- Przesuszenie, uczucie ściągnięcia, swędzenie lub łuszczenie się skóry.
- Zaczerwienienie i pieczenie, zwłaszcza po kontakcie z oczami lub uszkodzoną skórą.
- Gorsza tolerancja kosmetyku przez osoby z AZS albo wyjątkowo wrażliwą skórą.
- Przesuszenie włosów i skóry głowy przy częstym, intensywnym oczyszczaniu.
Nie ma jednak powodu, by uznawać oba składniki za toksyczne z definicji. Oceny Cosmetic Ingredients Review wskazują, że SLS i SLES mogą być bezpieczne w produktach przeznaczonych do krótkiego, przerywanego kontaktu ze skórą, po którym kosmetyk zostaje dokładnie spłukany. Problemem jest przede wszystkim tolerancja skóry, a nie sama obecność słowa „sulfate” w składzie.
Jak czytać INCI i czym zastąpić SLS lub SLES?
Na etykiecie szukaj nazw Sodium Lauryl Sulfate oraz Sodium Laureth Sulfate. Składniki INCI są zasadniczo uporządkowane od największego do najmniejszego stężenia, dlatego pozycja detergentu pomaga ocenić jego udział w formule. Nie pozwala jednak samodzielnie określić, czy kosmetyk podrażni skórę, ponieważ liczy się cały skład i sposób stosowania.
Jeśli potrzebujesz delikatniejszego mycia, zwróć uwagę na następujące substancje:
- Coco Glucoside – łagodny detergent pochodzenia roślinnego, stosowany między innymi w kosmetykach do skóry wrażliwej.
- Decyl Glucoside – delikatny środek myjący na bazie glukozy i alkoholi tłuszczowych.
- Lauryl Glucoside – łagodny glukozyd wykorzystywany w szamponach i żelach myjących.
- Sodium Cocoyl Glutamate – surfaktant należący do pochodnych aminokwasów, często wybierany do łagodnych formuł.
- Sodium Cocoamphoacetate – amfoteryczny detergent o delikatnym działaniu myjącym.
Produkty bez SLS i SLES mogą pienić się słabiej, ale nie oznacza to automatycznie gorszego oczyszczania. Przy bardzo tłustej skórze głowy lub dużej ilości produktów do stylizacji mocniejszy detergent może być czasem przydatny, choć nie musi być stosowany przy każdym myciu.
FAQ – pytania o SLS i SLES
Czy SLS w szamponie to zawsze zły wybór?
Nie. W szamponie spłukiwanym po krótkim czasie SLS jest dla większości osób bezpieczny. Jeśli po myciu pojawia się pieczenie, świąd, nadmierne przesuszenie albo łuszczenie, warto zmienić produkt na łagodniejszy i obserwować reakcję skóry.
Czy dzieci mogą używać kosmetyków z SLES?
Dzieci mogą używać produktów z SLES, jeśli kosmetyk jest przeznaczony dla ich wieku, prawidłowo przebadany i dokładnie spłukiwany. W przypadku niemowląt oraz dzieci ze skórą atopową rozsądniej wybierać formuły o łagodnym działaniu i ograniczać kontakt produktu z oczami. Przy przewlekłych zmianach skórnych dobór pielęgnacji warto omówić z dermatologiem.
Najkrócej: SLS myje mocniej i częściej podrażnia, a SLES jest jego łagodniejszą pochodną. Żaden z nich nie wymaga automatycznego wykluczenia, lecz przy suchej, wrażliwej skórze lub AZS warto rozważyć detergenty takie jak glukozydy albo Sodium Cocoyl Glutamate.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z dermatologiem. W przypadku przewlekłych podrażnień, AZS lub ŁZS skonsultuj dobór pielęgnacji ze specjalistą.
