Filtr UV w kosmetykach do włosów to substancja, która pochłania lub odbija promieniowanie ultrafioletowe. Ogranicza degradację keratyny, blaknięcie koloru i przesuszenie pasm, ale działa przede wszystkim zapobiegawczo. Włos jest martwą tkanką, więc nie regeneruje się samodzielnie po uszkodzeniu.
Dlaczego słońce niszczy włosy?
Promieniowanie UVA i UVB oddziałuje na białka, pigmenty oraz lipidy tworzące włókno włosa. Zniszczenia narastają szczególnie podczas długiej ekspozycji, a włosy farbowane, cienkie, wysokoporowate i wcześniej poddawane zabiegom chemicznym są na nie bardziej podatne.
Najczęstsze skutki działania słońca to:
- Degradacja keratyny – włosy tracą część struktury, stają się bardziej porowate i łamliwe.
- Utlenianie pigmentu – naturalny lub kosmetyczny kolor stopniowo blaknie, dlatego pasma farbowane mogą szybciej tracić intensywność.
- Utrata lipidów – powierzchnia włosa staje się sucha, matowa i szorstka.
- Osłabienie mostków dwusiarczkowych – zmniejsza się elastyczność, a włosy łatwiej się kruszą.
Tych zmian nie da się cofnąć samym filtrem UV. Odżywki, maski i sera mogą wygładzić pasma oraz zamaskować część uszkodzeń, lecz filtr ma przede wszystkim ograniczyć ich powstawanie.
Jakie są rodzaje filtrów UV?
W kosmetologii wyróżnia się filtry fizyczne, nazywane też mineralnymi, oraz filtry chemiczne, czyli organiczne. Obie grupy mogą ograniczać ilość promieniowania docierającego do włosa, ale robią to w inny sposób.
| Typ filtra | Mechanizm działania | Zastosowanie w kosmetykach do włosów |
|---|---|---|
| Fizyczny, mineralny | Odbija i rozprasza część promieniowania | Rzadziej stosowany w lekkich mgiełkach, ponieważ może pozostawiać osad i obciążać pasma |
| Chemiczny, organiczny | Pochłania promieniowanie i przekształca jego energię w mniej szkodliwą formę | Częściej spotykany w sprayach i mgiełkach, ponieważ pozwala uzyskać lżejszą formułę |
| Hybrydowy | Łączy działanie substancji mineralnych i organicznych | Może łączyć szerokie spektrum ochrony z właściwościami użytkowymi obu grup |
Do mineralnych filtrów UV należą między innymi Titanium Dioxide, czyli ditlenek tytanu, oraz Zinc Oxide, czyli tlenek cynku. Wśród organicznych filtrów można znaleźć takie nazwy INCI jak:
- Ethylhexyl Methoxycinnamate – filtr kojarzony głównie z ochroną przed UVB.
- Butyl Methoxydibenzoylmethane – Avobenzone, filtr stosowany w ochronie przed UVA.
- Octocrylene – filtr UVB, który może także stabilizować niektóre inne filtry.
- Ethylhexyl Salicylate – Octisalate, składnik pochłaniający część promieniowania UVB.
- Bis-Ethylhexyloxyphenol Methoxyphenyl Triazine – Tinosorb S, fotostabilny filtr szerokopasmowy.
- Benzophenone-3 lub Benzophenone-4 – pochodne benzofenonu wykorzystywane do absorpcji promieniowania UV.
Obecność konkretnej nazwy w składzie jest bardziej miarodajną wskazówką niż samo hasło „ochrona przed słońcem” na opakowaniu. Warto przy tym pamiętać, że kolejność INCI nie mówi dokładnie, jaki poziom ochrony otrzyma włos.
Czy mgiełka z filtrem UV działa tak jak krem SPF?
Nie. Mgiełka do włosów nie zapewnia takiej samej, standaryzowanej ochrony jak krem SPF 30 czy SPF 50 przeznaczony do skóry. W przypadku produktów do włosów brakuje powszechnie przyjętej metody badania SPF, określającej między innymi ilość produktu na powierzchnię włosa i sposób oceny ochrony w realnych warunkach.
SPF na kosmetyku do skóry odnosi się przede wszystkim do ochrony przed UVB i jest wynikiem określonych testów. Deklaracja „SPF dla włosów” może mieć inne znaczenie, dlatego nie należy porównywać jej bezpośrednio z wartością podaną na kremie przeciwsłonecznym.
Problemem jest także sposób aplikacji. Mgiełka pokrywa głównie zewnętrzną warstwę pasm, a włosy poruszają się, ocierają o ubrania i tracą produkt podczas kąpieli, wycierania ręcznikiem czy silnego wiatru. Ochrona jest więc częściowa i wymaga ponawiania.
Filtr UV a oleje i silikony
Nie każdy składnik określany jako „ochrona przeciwsłoneczna” jest filtrem UV. Oleje, silikony i antyoksydanty mogą poprawiać odporność włosa na czynniki zewnętrzne, ale nie mają automatycznie potwierdzonego SPF.
Oleje roślinne tworzą na powierzchni pasm warstwę ograniczającą utratę wilgoci. Silikony, takie jak Dimethicone czy Cyclopentasiloxane, wygładzają włos i zmniejszają tarcie. Witamina E oraz ekstrakty roślinne pomagają ograniczać skutki stresu oksydacyjnego. Żaden z tych składników nie zastępuje jednak konkretnego filtra absorbującego lub odbijającego promieniowanie.
Naturalny olej może być wartościowym dodatkiem do pielęgnacji, ale jego deklarowany „naturalny SPF” nie przekłada się wprost na ochronę gotowego kosmetyku. Znaczenie ma między innymi stężenie oleju, jego rozprowadzenie i trwałość warstwy na włosach.
Jak używać kosmetyku z filtrem UV?
Aby ograniczyć straty produktu i uzyskać możliwie równomierne pokrycie pasm, stosuj mgiełkę w kilku krokach:
- Rozpyl produkt na całej długości włosów, nie tylko na końcówkach, zachowując odległość wskazaną przez producenta.
- Poruszaj opakowaniem podczas aplikacji, aby nie skupiać kosmetyku wyłącznie na jednej warstwie pasm.
- Nałóż mgiełkę przed wyjściem na słońce, a następnie ponów aplikację po kąpieli, wytarciu włosów ręcznikiem lub intensywnym spoceniu.
- W czasie długiej ekspozycji reaplikuj produkt co około 2–3 godziny, jeśli pozwala na to jego formuła.
- Nie kieruj sprayu bezpośrednio na skórę głowy. Przedziałek lepiej osłonić kapeluszem, chustą lub inną barierą mechaniczną.
Dobierając formę kosmetyku, uwzględnij kondycję włosów. Cienkie pasma zwykle lepiej tolerują lekką mgiełkę, natomiast suche, grube lub wysokoporowate mogą skorzystać z serum albo kremu, który pozostawia trwalszy film. Sprawdź też, czy produkt ma składniki kondycjonujące, ale nie traktuj filtra jako zamiennika odżywki.
Co jeszcze chroni włosy przed słońcem?
Mgiełka jest tylko jednym elementem ochrony. Największe znaczenie podczas długiego pobytu na zewnątrz ma fizyczne osłonięcie włosów oraz ograniczenie czasu spędzanego w pełnym słońcu. Pomocne są:
- kapelusz, chusta lub bandana, które osłaniają także skórę głowy,
- przebywanie w cieniu w godzinach największego nasłonecznienia,
- spłukanie włosów czystą wodą po kąpieli w morzu lub basenie,
- odżywka, maska albo serum stosowane po ekspozycji, aby ograniczyć suchość i tarcie.
Filtr UV w kosmetyku do włosów ma sens, szczególnie przy częstym przebywaniu na słońcu i włosach farbowanych, ale nie tworzy szczelnej osłony. Najrozsądniejsze połączenie to kosmetyk z rozpoznawalnym filtrem w INCI, reaplikacja oraz kapelusz lub chusta.
