Po burakach czerwonych najlepiej siać rośliny z innych rodzin botanicznych, o odmiennych wymaganiach pokarmowych. Dobrym wyborem są zboża, groch, fasola, sałata, cebula, ogórek i cukinia. Buraków, szpinaku ani boćwiny nie należy uprawiać na tym samym stanowisku przez co najmniej 4 lata.
Dlaczego stanowisko po burakach wymaga regeneracji?
Burak ćwikłowy ma głęboki system korzeniowy i duże zapotrzebowanie na składniki pokarmowe. Po zbiorze gleba może być uboższa przede wszystkim w azot i potas, a jej struktura bywa pogorszona przez intensywną uprawę i ugniatanie stanowiska. To przykład tak zwanego zmęczenia gleby, czyli spadku jej żyzności po częstej uprawie roślin o podobnych wymaganiach.
Płodozmian ogranicza także namnażanie się patogenów i szkodników związanych z konkretną grupą roślin. Następna uprawa powinna więc należeć do innej rodziny botanicznej, korzystać z innej warstwy gleby albo mieć mniejsze wymagania pokarmowe.
Co siać po burakach czerwonych?
W większym gospodarstwie najwygodniejszym następstwem są zboża, zwłaszcza pszenica ozima lub jęczmień jary. Ich system korzeniowy różni się od systemu korzeniowego buraka, a zboża dobrze wykorzystują stanowisko po roślinach okopowych. W przydomowym warzywniku można wybrać rośliny strączkowe, sałatę, cebulę, czosnek albo warzywa dyniowate.
Rośliny strączkowe, takie jak groch i fasola, są szczególnie przydatne przy regeneracji stanowiska. Dzięki współpracy z bakteriami brodawkowymi mogą wzbogacać glebę w azot. Sałata i inne warzywa liściowe mają krótki okres wegetacji, dlatego sprawdzają się wtedy, gdy po zbiorze buraków chcesz szybko zagospodarować grządkę.
Najważniejsze możliwości przedstawia poniższe zestawienie:
| Gatunek lub grupa | Rekomendacja | Uzasadnienie |
|---|---|---|
| Groch i fasola | Polecane | Mają inne wymagania niż buraki i wspierają zaopatrzenie gleby w azot. |
| Pszenica ozima | Polecana | Dobrze wykorzystuje stanowisko po roślinie głęboko korzeniącej się. |
| Jęczmień jary | Polecany | Sprawdza się w większych uprawach i może być wysiany w krótszym cyklu. |
| Sałata, rukola i endywia | Polecane | Mają krótki okres wegetacji i nie należą do komosowatych. |
| Ogórek i cukinia | Możliwe po nawożeniu | Mogą dobrze rosnąć na przygotowanym stanowisku, ale mają duże wymagania pokarmowe. |
| Szpinak i boćwina | Odradzane | Należą razem z burakiem do komosowatych, więc zwiększają ryzyko zmęczenia gleby i chorób. |
| Burak ćwikłowy i cukrowy | Odradzane | Powrót na to samo stanowisko powinien nastąpić dopiero po co najmniej 4 latach. |
W małym ogrodzie dobrym rozwiązaniem może być także cebula, czosnek, kalarepa, brokuł, seler lub pietruszka. Przy warzywach kapustnych trzeba jednak uwzględnić historię stanowiska. Jeżeli wcześniej występowały na nim choroby odglebowe albo silna presja szkodników, lepiej wybrać roślinę z innej grupy.
Czego nie siać po burakach?
Najważniejsze ograniczenie dotyczy rodziny komosowatych. Burak, szpinak i boćwina mają pokrewieństwo botaniczne oraz częściowo zbliżone wymagania. Sadzenie ich bezpośrednio po sobie może sprzyjać kumulowaniu się patogenów i szkodników w glebie.
Po burakach nie wybieraj przede wszystkim następujących roślin:
- burak ćwikłowy i burak cukrowy
- szpinak
- boćwina, nazywana także mangoldem
- komosa ryżowa
- rośliny kapustne, jeżeli na stanowisku występowały wcześniej nicienie lub inne choroby glebowe
Czteroletnia przerwa dotyczy przede wszystkim ponownej uprawy buraków, ale w praktyce warto zachować także odstęp od ich bliskich krewniaków. Rotacja pomaga ograniczyć ryzyko wystąpienia mątwika burakowego, nicieni oraz parcha zwykłego.
Jak przygotować glebę pod kolejną uprawę?
Po zbiorze buraków nie zostawiaj stanowiska bez oceny. Przygotowanie gleby powinno uwzględniać jej odczyn, zasobność i stan struktury. Wykonaj kolejno następujące czynności:
- Wykonaj analizę gleby, w tym pomiar pH. Dla większości roślin następczych korzystny będzie odczyn w zakresie około 6,0–7,0.
- Uzupełnij materię organiczną, stosując dojrzały kompost lub obornik zgodnie z wymaganiami planowanej uprawy.
- Spulchnij glebę na odpowiednią głębokość i rozbij zaskorupiałą warstwę, ale nie przesuszaj stanowiska nadmierną liczbą zabiegów.
- Zaplanuj roślinę z innej rodziny i zapisz ją w tabeli płodozmianu, aby buraki nie wróciły na to samo miejsce zbyt szybko.
Jeżeli pH jest zbyt niskie, wapnowanie wykonuj na podstawie analizy gleby. Nie łącz go bezpośrednio z dużą dawką obornika, ponieważ zabiegi mogą zmieniać dostępność składników pokarmowych. Na glebie bardzo ubogiej lub silnie zmęczonej lepszym rozwiązaniem może być najpierw uprawa rośliny regenerującej albo poplonu, a dopiero później wymagających warzyw.
Najprostszy wybór zależy od skali uprawy: na polu po burakach sprawdzą się pszenica ozima i jęczmień jary, a w warzywniku groch, fasola, sałata, cebula, ogórek lub cukinia. Niezależnie od gatunku najważniejsze pozostają dwie zasady: nie powtarzać buraków w krótkim odstępie i nie wysiewać bezpośrednio po nich roślin z rodziny komosowatych.
