Oleje wnikające mają małe cząsteczki i mogą przenikać pod łuski włosa, natomiast oleje niewnikające pozostają głównie na jego powierzchni, tworząc film ochronny. Dobór zależy przede wszystkim od porowatości włosów, czyli stopnia rozchylenia łusek.
Jak budowa chemiczna wpływa na wnikanie oleju?
Olejowanie włosów polega na zastosowaniu tłuszczu, który może działać we wnętrzu włosa albo na jego powierzchni. O tym, jaki efekt przyniesie konkretny olej, decyduje między innymi proporcja kwasów tłuszczowych. Znaczenie ma także wielkość ich cząsteczek oraz budowa łusek włosa.
Kwasy tłuszczowe nasycone nie mają podwójnych wiązań między atomami węgla. Oleje z ich przewagą zalicza się do wnikających, ponieważ tworzą stosunkowo małe cząsteczki. Łatwiej dopasowują się do zwartej struktury włosów niskoporowatych.
Kwasy jednonienasycone mają jedno wiązanie podwójne, a wielonienasycone – co najmniej dwa. W praktycznym podziale pielęgnacyjnym oleje z przewagą kwasów jednonienasyconych określa się jako półwnikające, a te bogate w kwasy wielonienasycone jako niewnikające. Ich cząsteczki są większe, dlatego olej pozostaje w większym stopniu na powierzchni włosa.
| Typ oleju | Budowa kwasów | Wielkość cząsteczek | Działanie |
|---|---|---|---|
| Wnikający | Przewaga kwasów nasyconych | Małe | Może przenikać pod łuski i ograniczać utratę wilgoci |
| Półwnikający | Przewaga kwasów jednonienasyconych | Średnie | Łączy częściowe wnikanie z ochroną powierzchni |
| Niewnikający | Przewaga kwasów wielonienasyconych | Duże | Tworzy film, wygładza łuski i ogranicza puszenie |
Podział nie oznacza, że cząsteczki oleju zachowują się identycznie w każdych warunkach. Oleje roślinne są mieszaninami różnych kwasów tłuszczowych, a ich skład może różnić się zależnie od surowca i sposobu przetwarzania. Klasyfikacja jest więc wskazówką, nie gwarancją efektu.
Oleje wnikające, półwnikające i niewnikające
Porowatość opisuje stopień rozchylenia łusek włosa. Włosy niskoporowate mają łuski ściślej przylegające do siebie, średnioporowate są częściowo rozchylone, a wysokoporowate mają większe ubytki w warstwie ochronnej. Z tego powodu poszczególne grupy olejów zwykle przypisuje się do różnych typów włosów:
| Typ | Zalecana porowatość | Przykłady |
|---|---|---|
| Wnikające | Niska | Olej kokosowy, babassu, palmowy, jojoba, masło murumuru, masło tucuma |
| Półwnikające | Średnia | Olej ze słodkich migdałów, makadamia, rzepakowy, sezamowy, ryżowy, oliwa z oliwek |
| Niewnikające | Wysoka | Olej lniany, słonecznikowy, z pestek winogron, konopny, z pestek dyni, z kiełków pszenicy |
Niektóre oleje mogą pojawiać się w różnych zestawieniach, ponieważ ich działanie zależy od proporcji poszczególnych kwasów tłuszczowych. Przykładem jest olej ryżowy lub sezamowy. Także olej arganowy, często przypisywany włosom średnioporowatym, może sprawdzić się na innych pasmach, jeśli ich reakcja na produkt jest korzystna.
Dlaczego porowatość ma znaczenie?
Olej wnikający najlepiej pasuje do włosów o zwartej strukturze, ponieważ jego mniejsze cząsteczki mogą częściowo przenikać pod łuski. Olej niewnikający działa przede wszystkim zewnętrznie, więc na włosach bardziej porowatych może wypełniać nierówności i ograniczać nadmierne odstawanie łusek.
Niedopasowanie nie musi oznaczać trwałego uszkodzenia, ale często pogarsza wygląd i odczucie włosów. Najczęściej pojawiają się następujące skutki:
- Olej wnikający na włosach wysokoporowatych może nasilać puszenie, szorstkość lub elektryzowanie.
- Olej niewnikający na włosach niskoporowatych może pozostawić ciężką warstwę i powodować strączki.
- Zbyt duża ilość każdego oleju może obciążyć pasma niezależnie od ich porowatości.
- Włosy średnioporowate często lepiej reagują na oleje półwnikające, ale mogą tolerować także produkty z dwóch sąsiednich grup.
Włosy mogą mieć mieszaną porowatość. Partie przy skórze głowy bywają gładsze, a rozjaśniane lub zniszczone końce bardziej rozchylone. W takiej sytuacji jeden olej nie musi sprawdzać się na całej długości. Sama porowatość również może zmieniać się wraz ze wzrostem zdrowego odrostu i ograniczeniem uszkodzeń.
Jak wybrać olej?
Teoria kwasów tłuszczowych pomaga zawęzić wybór, ale nie zastępuje obserwacji włosów. Zacznij od oleju przypisanego do przewidywanej porowatości i oceń efekt po kilku zastosowaniach. Gładkość, brak nadmiernego obciążenia i mniejsze puszenie sugerują dobre dopasowanie. Jeśli włosy stają się szorstkie, napuszone albo ciężkie, wybierz produkt z innej grupy.
Najlepszy olej to nie ten przypisany do porowatości na etykiecie, lecz taki, po którym konkretne włosy zachowują się lepiej. Klasyfikacja olejów wnikających i niewnikających stanowi punkt wyjścia, a ostateczny wybór wymaga indywidualnej próby.
