Włosy proste i kręcone różnią się nie tylko wyglądem. O ich kształcie decydują przede wszystkim geny, budowa mieszka włosowego oraz sposób rozmieszczenia keratyny w korze włosa. Proces ten zaczyna się pod powierzchnią skóry głowy, zanim włos pojawi się na jej powierzchni.
Dlaczego włosy mają różny kształt?
Każdy włos wyrasta z mieszka włosowego, czyli zagłębienia w skórze, w którym znajduje się jego korzeń i cebulka. Mieszek działa jak forma nadająca kształt rosnącemu włóknu. Jego geometria jest w dużej mierze uwarunkowana genetycznie, dlatego naturalny skręt włosów nie zależy wyłącznie od sposobu ich układania.
Włosy proste najczęściej wyrastają z mieszków o przekroju zbliżonym do okrągłego. Włosy falowane i kręcone są związane z mieszkami bardziej owalnymi, spłaszczonymi lub przypominającymi kształtem nerkę. Znaczenie ma także kąt, pod którym mieszek przebiega w skórze. Wpływa on na kierunek wzrostu włosa i może wzmacniać jego odchylenie od prostej osi.
Można porównać mieszek do matrycy, z której wychodzi włókno włosa. Okrągła, regularna forma sprzyja wzrostowi prostemu, a asymetryczna forma powoduje nierównomierne układanie się nowych komórek. W efekcie włos zaczyna odchylać się i tworzyć skręt.
Przekrój włosa a jego skręt
Różnice widać także w przekroju poprzecznym trzonu włosa. Włosy proste mają zwykle przekrój bardziej okrągły, natomiast kręcone – eliptyczny lub nieregularny. Nie jest to jednak sztywna reguła dla każdego pojedynczego włosa. W obrębie jednej głowy mogą występować pasma o różnym stopniu skrętu i nieco odmiennej geometrii.
Najgrubszą warstwą trzonu jest kora włosa. Tworzą ją włókna keratynowe, które odpowiadają za znaczną część wytrzymałości, sprężystości i kształtu włosa. Keratyna jest białkiem zbudowanym z łańcuchów połączonych między innymi wiązaniami dwusiarczkowymi. W przypadku włosów kręconych wiązania te nie układają się całkowicie symetrycznie po obu stronach włókna. Taka nierównowaga sprzyja jego wygięciu i utrwaleniu skrętu.
Włosy proste mają bardziej równomierny rozkład materiału keratynowego wokół osi włókna. Dzięki temu siły działające po jego przeciwnych stronach są bardziej zrównoważone, a włos zachowuje prosty kierunek. Zabiegi chemiczne mogą czasowo zmieniać część wiązań w keratynie, ale nie przebudowują samego mieszka, z którego wyrastają kolejne włosy.
| Cecha | Włosy proste | Włosy kręcone |
|---|---|---|
| Kształt mieszka | Zwykle bardziej okrągły i regularny | Częściej owalny, spłaszczony lub nerkowaty |
| Przekrój poprzeczny włosa | Najczęściej zbliżony do okrągłego | Najczęściej eliptyczny lub nieregularny |
| Rozmieszczenie keratyny | Bardziej symetryczne względem osi włosa | Mniej symetryczne, sprzyjające wygięciu włókna |
| Wiązania dwusiarczkowe | Układają się bardziej równomiernie | Ich niesymetryczny rozkład pomaga utrwalić skręt |
| Transport sebum | Sebum łatwiej przesuwa się wzdłuż włosa | Skręt utrudnia przemieszczanie się sebum ku końcom |
Jak struktura wpływa na potrzeby włosów?
Budowa włosa wpływa nie tylko na jego wygląd, ale także na sposób rozprowadzania naturalnej warstwy ochronnej. Sebum wydzielane przy skórze głowy może stosunkowo łatwo przesuwać się po prostym włóknie. Włosy kręcone mają więcej zakrętów, dlatego droga sebum do dalszych partii jest mniej równomierna. Końce takich włosów mogą pozostawać bardziej suche, nawet gdy skóra głowy szybko się przetłuszcza.
Skręcona forma tworzy też więcej punktów, w których włókno zmienia kierunek. Podczas czesania, pocierania i stylizacji naprężenia nie rozkładają się w nim tak równomiernie jak w prostym włosie. Z tego powodu pasma kręcone bywają bardziej podatne na łamliwość, zwłaszcza gdy są przesuszone lub często poddawane działaniu wysokiej temperatury.
Różnice wynikające z budowy można sprowadzić do kilku podstawowych konsekwencji:
- Włosy kręcone zwykle potrzebują większej ochrony przed utratą wilgoci, ponieważ sebum trudniej dociera do ich końców.
- Włosy proste łatwiej pokrywają się sebum na całej długości, dlatego ich nasada może szybciej wyglądać na obciążoną.
- Kręcone pasma wymagają delikatnego traktowania, ponieważ liczne załamania zwiększają ryzyko uszkodzeń mechanicznych.
- Włosy o różnym skręcie mogą mieć odmienne potrzeby nawet wtedy, gdy wyrastają z tej samej głowy.
Czy można trwale zmienić strukturę włosa?
Naturalny kształt włosa jest związany z genetyką i budową mieszka, więc nie można go trwale przeprogramować samą pielęgnacją. Prostowanie chemiczne lub działanie wysokiej temperatury może zmienić wygląd już wyrośniętego włókna, ale nie zmienia biologicznej formy mieszka. Nowy włos nadal będzie wyrastał zgodnie z zapisanym mechanizmem.
Różnica między włosami prostymi a kręconymi zaczyna się więc pod skórą głowy. Kształt mieszka nadaje kierunek wzrostu, przekrój włókna wpływa na jego geometrię, a rozmieszczenie wiązań w keratynowej korze pomaga utrwalić prostą formę albo skręt.
